Waarom moeten schoolomgeving en schoolroutes aangepakt worden? 

Een veilige schoolomgeving is niet enkel de verantwoordelijkheid van de gemeente en politie, maar van iedereen. De oplossing ligt niet in louter infrastructurele maatregelen van de gemeente of handhaving door de politie, maar ook in educatie van de kinderen en sensibilisering van de ouders, buren en voorbijgangers.  Infrastructuur moet gedrag ondersteunen en mag nooit een doel op zich zijn. Stel jezelf en andere betrokkenen de vraag: “Hoe maken we in deze straat van voetgangers en fietsers de belangrijkste gebruikers?”

De rode draad in alle goede voorbeelden

Het STOP-principe wordt overal toegepast: eerst aandacht voor de stappers en trappers, daarna voor het openbaar vervoer en pas als allerlaatste voor het personenvervoer (auto’s). 

Tot slot is er steeds aandacht voor participatie. Met één brief aan het gemeentebestuur of één vergadering kom je er niet. Het initiatief om dit proces op te starten kan zowel van de school als van de ouders of het gemeentebestuur komen. Maar in alle gevallen zal je alle betrokken partijen (ook buren en handelaars) vanaf de eerste vergadering moeten betrekken, samen een actieplan opstellen, de taken verdelen, en om de zoveel tijd samen de opvolging ervan bespreken. 

Het blijven kinderen

Kinderen kijken anders naar het verkeer dan volwassenen en gedragen zich daarom ook anders:  

  • Ze kunnen afstand en snelheid nog niet goed inschatten; 
  • Ze zijn klein qua gestalte. Daardoor zien ze minder van de verkeerssituatie dan volwassenen; 
  • Hun gezichtsveld is heel beperkt. Ze moeten hun hoofd draaien om dingen aan de rand van hun gezichtsveld te kunnen zien; 
  • Ze kennen het verschil niet altijd tussen zien en gezien worden; 
  • Ze herkennen de (verkeers-)geluiden niet altijd en hebben het moeilijk om te weten waar geluiden vandaan komen; 
  • Ze zijn impulsief en niet altijd bewust van mogelijke gevaren. Ze geven aandacht aan wat opvalt en niet zozeer aan wat belangrijk is voor hun eigen veiligheid; 
  • Ze hebben een blind vertrouwen in regels, infrastructuur en gedrag van andere weggebruikers; 
  • Ze zijn gevoelig voor groepsdruk. 

Gezien de beperkingen en het ervaringsgebrek van kinderen is het belangrijk om hen praktijkgerichte verkeers- en mobiliteitseducatie te geven, zowel op school als thuis. Basis- en secundaire scholen in Vlaanderen zijn verplicht om aan verkeers- en mobiliteitseducatie te doen en hebben daarover bindende eindtermen.

Wat een drukte! 

De verkeerssituatie in elke schoolomgeving is gekenmerkt door: 

  • Druktepieken. Twee tot vier keer per dag wijzigt het normale verkeersbeeld drastisch: in zeer korte tijd komt een relatief groot aantal voetgangers, fietsers, bussen en auto’s samen op dezelfde, soms krappe ruimte. 
  • Snel en langzaam. Er is vaak een intensieve mix van snel en langzaam verkeer. Snel doorgaand verkeer mengt zich met vertragend en zoekend bestemmingsverkeer, auto’s mengen zich met fietsers, fietsers met voetgangers. 
  • Sociaal knooppunt. Veel ouders wachten en ontmoeten elkaar aan de ingang van de school. Dat sociale contact in de openbare ruimte botst met de categorie weggebruikers die gehaast op weg is naar het werk. 

Die drukte in de schoolomgeving is niet alleen negatief, ze heeft ook typische kenmerken die haar juist heel vatbaar voor verandering maken:

  • Ze is niet anoniem. Een groot deel van de verkeersdeelnemers binnen de schoolomgeving is gekend. Dat er zoveel verkeersdeelnemers gekend zijn, biedt kansen om het draagvlak te vergroten voor specifieke maatregelen. 
  • Ze is voorspelbaar. De verkeersproblemen herhalen zich dag in dag uit op die specifieke plek in een voorspelbaar patroon. Dat maakt gerichte maatregelen mogelijk.

Het is goed voor de gezondheid! 

Fietsen naar school staat binnen de bewegingsdriehoek onder ‘matig (tot hoog) intensief bewegen’. Door naar school te fietsen, komen kinderen sneller aan hun dagelijkse aanbevolen hoeveelheid beweging en dat heeft tal van voordelen voor lichaam en geest. Kinderen en jongeren zouden elke dag minstens 60 minuten matig tot intensief moeten bewegen. Op gezondeschool.be vind je extra tips om als school te werken aan een bewegingsbeleid (en dus ook aan actieve verplaatsing). Gezonde School heeft ook een Facebookgroep.  

Aan de slag

Zie je het na het doornemen van deze website helemaal zitten om er voor jouw school zelf mee aan de slag te gaan? Denk dan zeker aan de volgende stappen.

  1. Breng de huidige modal split in beeld: hoeveel kinderen komen te voet, met de fiets, met het openbaar vervoer of met de auto naar school? 
  2. Vraag aan de politie een overzicht van alle ongevallen die de laatste drie jaar in een straal van zo’n 2 km rond de school gebeurd zijn. 
  3. Breng alle personen samen die je denkt nodig te hebben voor de verdere aanpassingen in de schoolomgeving of op schoolroutes. Denk aan school, ouders, buren, handelaars, gemeentebestuur, politie, enzovoort. Maar vergeet zeker ook de kinderen zelf niet. Vraag hen naar suggesties en ga met hen het verkeer in de schoolomgeving in. Leg al jullie knelpunten samen en bedenk mogelijke oplossingen. 
  4. Bekijk de schoolomgeving ter plaatse i.p.v. alleen maar op plan rond een tafel, en maak er foto’s van. 
  5. Stel samen een actieplan op en verdeel de taken. Zorg ervoor dat er niet alleen infrastructurele maatregelen in zitten, maar denk zeker ook aan handhaving, educatie en sensibilisering. 
  6. Zorg ervoor dat enkele maatregelen op korte termijn al uitgevoerd kunnen worden. Succeservaringen zijn immers belangrijk om de komende maanden en jaren tijd te blijven maken voor bijkomend overleg, evaluatie, bijsturing en verdere uitvoering. 
  7. Probeer maatregelen die niet meteen uitvoerbaar zijn, maar waarover iedereen het eens is, te verankeren in mobiliteits- of andere beleidsplannen van het gemeentebestuur. Dan worden ze over enkele jaren zeker niet uit het oog verloren. 

Heb je alsnog begeleiding nodig om dit overlegproces op te starten? Klik dan hier.

Deze website gebruikt cookies. Sommige cookies zijn noodzakelijk om de website goed te doen functioneren en kan je niet weigeren als je deze site wil bezoeken. Andere cookies gebruiken we voor analysedoeleinden. Meer informatie